Ventilatie als integraal onderdeel van het ontwerp: zo voorkom je faalkosten

Bij Interduct bekijken we ventilatie als onderdeel van het hele binnenklimaat in een woning. We gunnen bewoners een duurzaam, gezond en comfortabel binnenklimaat. Daarvoor is een goed ontworpen en aangelegd ventilatiesysteem essentieel. Onvoldoende ventilatie kan leiden tot gezondheidsklachten zoals hoofdpijn, luchtweginfecties, vermoeidheid, concentratieproblemen en allergische reacties (denk aan hooikoorts in het pollenseizoen), maar ook tot schade aan de gebouwconstructie of bijvoorbeeld een verminderd wooncomfort. Met alle gevolgen van dien.

Hoeveel je moet ventileren, hangt in de basis af van wat nodig is voor gezonde lucht: een acceptabel CO2-niveau en voldoende afvoer van vocht, stofdeeltjes en vluchtige organische stoffen (VOC’s). Daarbij streven we altijd naar een maximale waarde van 1200 ppm aan CO2. Het liefst nog lager, naar 800 ppm, al bestaat hiervoor (nog) geen wettelijke norm.

Maar hoe zorg je voor een optimaal ontwerp? Idealiter neemt de architect installaties al vanaf de schetsfase mee in het ontwerp. Want ergens in het gebouw komen schachtruimtes en ergens komt een technische ruimte, óók in de plattegrond van een appartement of bij een serie laagbouwwoningen. “Als je om die technische kern een goed gebouw kan maken, ontwerp je van binnenuit naar buiten. En dat heeft veel voordelen. Desondanks wordt dat nu installatietechnisch gezien nog te weinig gedaan”, zegt Louis Nijssen, Hoofd Engineering en Calculatie bij Bemar.

Als Interduct pleiten we daarom voor meer samenwerking in de ontwerpfase. Hoe eerder de installateur kan aansluiten, hoe beter je samen kunt vormgeven aan de juiste positie en samenstelling van techniek. Want hoewel de meeste installatieadviesbureaus veel ervaring in huis hebben, missen sommigen helaas toch praktijkkennis over het daadwerkelijk aanbrengen van een installatie. Meedenken in hoe dat optimaal kan, met ruimte voor service en onderhoud én aandacht voor het netjes wegwerken ervan: dat kan een specialist het beste. Samen ontwerpen leidt zo tot een ventilatiesysteem dat zorgt voor gezonde binnenlucht, met zo min mogelijk geluidshinder, een minimaal energieverbruik en een nette afwerking. Een prettige leef- of werkomgeving draait immers niet alleen om gezondheid, maar ook om comfort.

Om het binnenklimaat te kunnen bedienen, heeft een gebouw zonder twijfel goede installaties nodig, maar in de eerste plaats dus een goed doordacht gebouwontwerp. Vandaag de dag ligt de focus vooral op isolatie en het verbeteren van de energielabel. Zo plaatsen we overal minimaal HR++-glas en passen we hoogwaardige dak-, gevel- en vloerisolatie toe. Ideaal in de winter, want er gaat geen warmte van binnen naar buiten toe. In de zomer zorgt dat glas in die goed geïsoleerde woning echter voor een snelle opwarming van de woning. Dat is tegenwoordig dan ook een groter vraagstuk dan koude in de winter.

In de bouwregelgeving staan eisen waaraan een gebouw op dit vlak minimaal moet voldoen, maar die zijn niet voldoende. “We zijn nog te veel gericht op de inperken van warmteverlies”, zegt Louis. “Wet- en regelgeving zou meer gericht moeten zijn op het totale binnenklimaat in zomer én winter, en daarmee beheersing van gezonde binnenlucht, temperatuur en luchtvochtigheid.”

Een goed ventilatiesysteem met warmteterugwinning biedt in verreweg de meeste gevallen de beste uitgangspunten voor een duurzaam, comfortabel en gezond binnenklimaat. Een WTW-systeem dat zo wordt aangelegd dat de installatie maar minimaal geluid produceert, geeft samen met een gedegen bouwkundig ontwerp de meeste garantie op een klachtenvrij systeem. Een juist ontworpen kanalensysteem speelt daarin een essentiële rol. Dat is gericht op lage luchtsnelheid, lage weerstand en een laag geluidsniveau. Het systeem verbruikt daarmee bovendien minder energie, omdat de WTW-unit op een lager vermogen kan draaien.

De combinatie van een WTW-systeem en een warmtepomp die kan verwarmen en koelen, leidt tot een optimaal comfort in de woning. “Als systemen ook nog met elkaar communiceren, krijg je de ideale situatie voor beheersing van het binnenklimaat”, zegt Louis.

Zo draagt een integraal ontworpen systeem bij aan betere, energiezuinigere en gezondere woningen met minder klachten. Komt die kennis te laat in het proces, dan kan dat leiden tot de eerder in dit artikel genoemde problemen. Reparatiewerk – denk aan betere dempers – is mogelijk, maar het leidt vrijwel nooit tot de perfecte installatie. Een goed binnenklimaat begint dan ook niet bij het oplossen van een probleem achteraf, maar bij de juiste keuzes aan het begin van het ontwerpproces.